• anoukhemel

Zelfcompassie leidt tot jezelf zijn

Ooit het woord ‘zelfcompassie’ tegengekomen? Wat roept dit woord bij je op? Jaren geleden zou ik hebben gezegd: “Het woord zelfcompassie geeft mij een gevoel van zwakte of medelijden, alsof ik dan toegeef aan mijn zwakkere ik.” Maar nu met alle wetenschappelijke informatie uit de positieve psychologie, de wijsheden oosterse filosofie en mijn persoonlijke ervaringen blijkt niets minder waar. Zelfcompassie blijkt juist dé krachtige manier om me te kunnen ontdoen van alles wat ik niet bent, mezelf te ankeren in mijn kracht en daarmee het verkrijgen van veel meer persoonlijke VRIJHEID❤️! Maar wanneer spreek je van zelfcompassie en nog belangrijker: wat betekent zelfcompassie in de praktijk?

Is zelfcompassie een zwakte of zelfmedelijden?

Dat zelfcompassie verward wordt met zwakte of zelfmedelijden is niet gek. Het eerste wat je namelijk doet bij het tonen van compassie naar een ander, is het ervaren van basis empathie: “Ik voel met je mee, ik begrijp jou, omdat ik hetzelfde heb ervaren.” Je herkent jezelf in die ander en daarom kun je jezelf inleven in de situatie van de ander. Je kunt als het ware ‘levelen’ met de pijn van de ander.

Als het gaat om zelf-empathie, dan kun je levelen met jezelf. Je begrijpt waarom je pijn hebt en iets niet fijn voelt. Aangezien pijn veelal gezien wordt als een zwakte, omdat dit niet hoort of niet uitkomt (maar ja, wanneer komt het wel uit ;)), wordt de eerste stap van compassie (empathie) ten onrechte verward met zwakte. Als je die zwakte ook ziet als iets dat jou overkomt, dan groeit jouw gevoel van zelfmedelijden en hang je in de slachtofferrol (zie onderzoek van Martin Seligman in ‘Helpnessness’, oftewel ‘hulpeloosheid'). Ook als je extreem veel empathie ervaart voor een ander (omdat die bijvoorbeeld belangrijk voor je is) en dit niet los kan laten, dan groeit er ook in jou het gevoel van medelijden voor die ander en daarmee een gevoel van hulpeloosheid.

Zelfmedelijden (of medelijden met de ander) is een groot risico als je het bij deze eerste stap van compassie (empathie) houdt. Bij zelfmedelijden zeg je tegen jezelf: “Je voelt pijn. Ik begrijp dat je dit voelt. Dit is ook helemaal niet leuk. Jouw pijn mag er zijn.”

Het mooie van deze dialoog is dat je jouw pijn erkent. Dat is een mooie eerste stap. Maar er schuilt een risico achter deze interne dialoog: als je niet uitkijkt beleef je de pijn met jezelf opnieuw en opnieuw en opnieuw. Je kunt als het ware blijven hangen in een gevoel van zwakte en negativiteit. Je versterkt de pijn in jou en creëert zo een kettingreactie aan emoties: ook wel 'het dramatiseren van emoties' genoemd. Zelfmedelijden is een vorm van dramatiseren van de emoties, waardoor je de emoties groter maakt dan ze aanvankelijk waren. Je kunt worden overspoeld door de veelheid en intensiteit aan emoties en kun je mogelijk denken dat jij die emoties bent of dat die emoties maken wie je werkelijk bent. Niets is minder waar. Emoties komen namelijk en gaan, net stromend water of de wind, meer niet. Op een gegeven moment is de emotie weer voorbij.

Wat helpt om voorbij (zelf)medelijden te gaan?

De tweede stap in het tonen van compassie naar de ander, is het ervaren van sympathie: “Ik voel met je mee, ook al kan ik niet alles begrijpen.” Je hoeft niet hetzelfde te hebben ervaren om je in te kunnen leven in de ander. Je hoeft ook niet te kunnen levelen met die ander, maar je ziet dat de ander pijn heeft, je laat die pijn er zijn en dat is genoeg. Je hoeft dus geen uitleg om te begrijpen dat de ander in pijn is. Je accepteert wat je waarneemt. De noodzaak om het hele verhaal erachter te horen, is niet nodig voor jou. Als iemand pijn heeft, dan is dat zo, punt!

Als het gaat om zelf-sympathie (sympathie naar jezelf), dan sta je jezelf toe om emoties er te laten zijn, ook al begrijp je (nog) niet alles van wat je nu ervaart. Met deze stap accepteer je simpelweg wat je ervaart. Je laat emoties er zijn, zonder dat je er een label van ‘zwakte’, ‘goed' of ’niet goed’ op plakt. Je duwt de emoties niet weg, je maakt ze niet groter (dramatiseren), je gaat niet in gesprek met de emoties of analyseert ze kapot (dat vergroot jouw emoties, zoals bij zelfmedelijden). Zelf-sympathie helpt je om jouw emoties er te laten zijn zodat je ze in alle kalmte kunt observeren. Je zult meer zien van hoe je je voelt, hoe jouw 'interne systeem' werkt, want jouw mind kan helder functioneren. Daarom is het zo belangrijk om bij emoties terug te vallen op een rustige ademhaling. Een rustige ademhaling brengt jouw mind naar een meer kalme staat. En net als iedereen heb je een eigen uniek 'intern systeem', gecreëerd en beïnvloed door jouw opvoeding, door jouw eigen ervaringen en door de mensen om je heen. Het is een mooie persoonlijke ontwikkeling als je bewuster kan zijn van jouw interne neigingen, zodat je ze meer en meer kan loslaten.

Zelf-sympathie helpt je om jezelf te bevrijden van aloude patronen, want met zelf-empathie zeg je tegen jezelf: “Het is ok om je zo te voelen zoals je je nu voelt. Dat mag. Voel wat je voelt, zonder dat je er wat mee moet. Laat het gevoel komen…... en laat het gevoel vervolgens gaan. Het is ok om te voelen wat je voelt. Jouw gevoel mag er zijn.”

Je nodigt jezelf uit om te zijn wie je bent en van daaruit kun je groeien.

Hoe kom je er sterker uit?

De derde stap is compassie zelf. Als je compassie toont naar de ander, zeg je: “Ik voel met je mee en kan nog niet alles begrijpen, maar ik ben er voor je”. Vooral die laatste toevoeging ‘ik ben er voor je’, is essentieel voor compassie: het toont namelijk een actie, zoals: het halen van een glaasje water voor die ander, of een troostende arm. Compassie gaat voorbij aan het wel of niet begrijpen van de problematiek van de ander en je verbindt er een actie aan vast: je bent er voor die ander en je handelt hiernaar. Het klinkt zo simpel, maar dat is het niet. In compassie zit een onvoorwaardelijkheid in het doen: je verwacht niets terug als je het glaasje water aan die ander geeft, je hoeft geen ‘dank je wel’ te horen om er voor die ander te zijn, je hoeft geen applaus van anderen. Het alleen dóen, het tonen van compassie, voelt goed en is de motivatie om het te doen. Meer hoeft niet. Deze onvoorwaardelijkheid is de kern van onzelfzuchtig handelen.

Als je dit vertaalt naar zelfcompassie, dan zeg je bijvoorbeeld tegen jezelf: “Ik zie je, ik voel je, ik ben er voor je. Je mag er helemaal zijn. Je verdient het om van gehouden te worden, om gesteund te worden. Je hebt pijn gehad, je hebt geleden en je mag jezelf de tijd geven om te helen. En ik weet dat je hieruit zult komen, dat je moediger en sterker bent dan je je wellicht voelt op dit moment. Maar ik weet dat je dit kunt en ik ben er voor je, wat er ook gebeurt.”

Zelfcompassie is de moederlijke stem, die je je kracht inspreekt. Deze stem helpt je om te mógen helen, om pijn te hebben, maar ook de stem die je laat geloven in jezelf en jouw kracht. Iedereen heeft behoefte aan die stem, maar vaak zoek je die steun buiten jezelf, omdat je niet bewust bent van deze helende kracht in jouwzelf.

Zelf heb ik zulke momenten ervaren bij mensen die me dit gevoel van compassie gaven door alleen al simpelweg een arm om me heen te slaan of te zeggen dat ik even rust mag nemen. Zij triggeren de kracht van compassie in mij door mezelf te helpen om goed voor mezelf te zorgen. Vaak zijn deze mensen een mooi voorbeeld van hoe je ook in het leven kan en mag staan. De boodschap van "Je mag er zijn. Je doet er toe.” , raakt de kern van psychologische veiligheid. Alleen als je je psychologisch veilig voelt, zul je groeien, jezelf ontwikkelen en de moed hebben om deze kracht ook weer te delen met anderen. Dit proces wordt ook wel ‘de Cikel van Moed’ genoemd.

In onderstaande video spreekt Carl Safina (PhD in ecologie en professor in natuur en mens) over wat dieren denken en voelen. Hij legt op een begrijpelijke manier uit hoe het leven en de minds van dieren in de wereld werken en hoe vergaand hun ontwikkelingen zijn, ook als het gaat om empathie en compassie. Bij 7.40 minuten vindt je de uitleg over de drie stappen van compassie. Enjoy❤️

Contact

Follow

  • Facebook
  • LinkedIn

0638770590

©2017 by Mind Your Buddhi. Proudly created with Wix.com

This site was designed with the
.com
website builder. Create your website today.
Start Now